Je opent op een zonnige zondag de app van je energieleverancier en ziet iets vreemds: een stroomprijs met een minteken ervoor. Stroom kost op dat moment minder dan niets. Klinkt als goed nieuws, maar met zonnepanelen kan het ook betekenen dat je betaalt voor de stroom die je teruglevert.
In dit artikel lees je wanneer en waarom negatieve stroomprijzen ontstaan, wie er iets van merkt en wat je er met zonnepanelen praktisch aan kunt doen.
Wat is een negatieve stroomprijs?
Stroom wordt op een groothandelsmarkt verhandeld. Op de day-ahead markt worden de prijzen voor de volgende dag vastgesteld, op basis van vraag en aanbod. Sinds 1 oktober 2025 gebeurt dat per kwartier in plaats van per uur. Niet elke leverancier rekent ook per kwartier af; sommige gebruiken nog een uurprijs, als gemiddelde van de vier kwartieren.
Meestal is die prijs positief: wie stroom levert, krijgt geld. Maar soms is er zoveel aanbod dat producenten bereid zijn te betalen om hun stroom kwijt te raken. Dan zakt de prijs onder nul. Dat is een negatieve stroomprijs.
Waarom ontstaan negatieve stroomprijzen?
Het komt neer op te veel aanbod en te weinig vraag op hetzelfde moment. Een paar dingen spelen daarbij mee:
- Veel zon. Nederland heeft veel zonnepanelen. Op een zonnige middag wekken ze samen heel veel stroom op, allemaal tegelijk.
- Veel wind. Waait het ook nog hard, dan komt daar de stroom van windturbines bij.
- Weinig vraag. In het weekend, op feestdagen en midden op de dag wordt er relatief weinig stroom gebruikt.
- Centrales die niet zomaar uit kunnen. Sommige centrales blijven draaien, bijvoorbeeld omdat ze ook warmte leveren of omdat uit- en weer aanzetten duur is. Zij blijven ook bij een lage prijs produceren.
Daarom zie je negatieve prijzen vooral op zonnige middagen in het voorjaar en de zomer, en vaker in het weekend dan doordeweeks. 's Avonds, als de zon ondergaat en iedereen thuiskomt, loopt de prijs meestal weer op.
Wie merkt iets van negatieve stroomprijzen?
Dat hangt vooral af van je energiecontract.
Met een dynamisch contract
Met een dynamisch contract volgt je stroomprijs de marktprijs per uur of per kwartier. Dan merk je negatieve prijzen direct, maar niet overal even sterk.
- Bij verbruik: de kale marktprijs is negatief, maar je betaalt er nog energiebelasting, btw en de opslag van je leverancier bij. Je totale prijs per kWh is daardoor meestal nog steeds positief, alleen erg laag. Alleen bij een heel negatieve marktprijs krijg je echt geld toe voor je verbruik.
- Bij teruglevering: voor teruggeleverde stroom krijg je meestal de marktprijs, soms min een vergoeding voor de leverancier. Is die prijs negatief, dan betaal je voor elke kWh die je op het net zet.
Tot en met 31 december 2026 geldt nog de salderingsregeling. Die dempt het effect voor een deel, omdat je teruggeleverde stroom kunt wegstrepen tegen je verbruik. Hoe dat bij een dynamisch contract precies wordt verrekend, verschilt per leverancier. Vanaf 1 januari 2027 stopt salderen en telt de prijs van het moment van terugleveren zwaarder mee. Lees meer in terugleververgoeding na 2027.
Met een vast of variabel contract
Met een vast of variabel contract betaal je een vast tarief per kWh, los van wat de markt op dat moment doet. Een negatieve prijs zie je dus niet terug op je rekening.
Je merkt het wel indirect. Je leverancier moet jouw teruggeleverde stroom ook op die momenten afnemen, terwijl die dan weinig of niets waard is. Die kosten rekenen veel leveranciers door via terugleverkosten. Hoe die werken en hoe je ze beperkt, lees je in terugleverkosten uitgelegd.
| Contract | Verbruik bij negatieve prijs | Teruglevering bij negatieve prijs |
|---|---|---|
| Dynamisch | Totaalprijs laag, meestal nog net positief | Kan geld kosten per kWh |
| Vast of variabel | Geen verschil, vast tarief | Geen directe kosten, wel vaak terugleverkosten |
Moet je je zonnepanelen uitzetten bij een negatieve prijs?
Met een vast contract: meestal niet. Je betaalt de negatieve prijs niet zelf, en zonnestroom die je zelf gebruikt, levert je altijd iets op.
Met een dynamisch contract kan het wel zinvol zijn om teruglevering te beperken als de prijs onder nul zakt. Dat doe je bij voorkeur niet met de hand, maar automatisch. Er zijn grofweg drie routes:
- Via je energieleverancier. Verschillende leveranciers met dynamische contracten bieden een dienst die de omvormer koppelt en bij negatieve prijzen automatisch terugregelt of pauzeert. Welke omvormers worden ondersteund, verschilt per aanbieder.
- Via een energiemanagementsysteem (EMS). Een EMS kijkt naar de prijzen en stuurt je omvormer, batterij en apparaten aan. Zie EMS bij een thuisbatterij.
- Via de omvormer of zijn app. Sommige omvormers hebben zelf een functie om teruglevering te begrenzen of op prijs te sturen.
Begrenzen is slimmer dan helemaal uitzetten
Er is een verschil tussen de omvormer uitzetten en de teruglevering begrenzen. Zet je hem helemaal uit, dan haal je ook de stroom voor je eigen verbruik van het net. Begrens je alleen de teruglevering, dan blijven je panelen je eigen verbruik dekken en gaat er alleen niets meer het net op. Dat is in de meeste gevallen de betere keuze.
Wat kun je nog meer doen?
Nog beter dan zonnestroom weggooien is hem zelf gebruiken. Een negatieve prijs valt vrijwel altijd op een moment dat je panelen volop draaien. Hoe meer je dan zelf verbruikt, hoe minder je teruglevert.
Verbruik verschuiven naar zonnige middagen
- Wasmachine, droger en vaatwasser met een starttijd of via de app midden op de dag laten draaien.
- De elektrische auto laden als hij overdag thuis staat, bij voorkeur met een laadpaal die op zonne-overschot laadt.
- Warm water maken. Een elektrische boiler of warmtepompboiler is een goedkope warmtebatterij. Lees boiler opwarmen met zonnestroom.
- De warmtepomp in het voor- en najaar overdag iets meer laten doen, als je installatie daar slim op kan sturen.
Een thuisbatterij laden met eigen zonnestroom
Een thuisbatterij vangt het overschot op dat je anders tegen een negatieve prijs zou terugleveren, en geeft die stroom 's avonds weer af. Juist dan is stroom meestal duurder. Met een dynamisch contract kan een batterij met slimme sturing bovendien van het net laden als de totaalprijs heel laag is. Hoe dat samenwerkt, lees je in dynamisch contract en thuisbatterij.
Let wel: een batterij die 's ochtends al vol is, kan 's middags niets meer opvangen. Een goede sturing zorgt ervoor dat er ruimte is op de momenten dat het ertoe doet.
Stappenplan: zo ga je om met negatieve stroomprijzen
- Kijk welk contract je hebt. Vast, variabel of dynamisch bepaalt of je negatieve prijzen direct merkt.
- Zoek uit wat je teruglevert. Je jaarafrekening of de app van je leverancier laat zien hoeveel stroom je teruglevert.
- Vraag je leverancier naar de regels. Wat krijg of betaal je voor teruglevering bij een negatieve prijs, en bieden ze automatische sturing van je omvormer?
- Verschuif wat je kunt. Apparaten, auto en boiler naar de zonnige uren.
- Denk na over opslag en sturing. Een thuisbatterij of EMS maakt het automatisch, zonder dat je elke dag de prijzen hoeft te checken.
Hoe Voltwijk helpt
Voltwijk kiest je energiecontract niet voor je, maar kan wel helpen om meer van je eigen zonnestroom te gebruiken. Onze eigen monteurs plaatsen een thuisbatterij van 10 kWh met een hybride omvormer van 5 kW (€ 4.950), 16 kWh met 6 kW 1-fase (€ 5.450) of 16 kWh met 8 kW 3-fase (€ 5.950), excl. btw en inclusief installatie. Met de batterijcalculator zie je in een minuut welke maat bij je verbruik en je zonnepanelen past.
