Veel huizen met zonnepanelen leveren midden op de dag stroom terug aan het net, terwijl de boiler 's nachts of 's avonds opwarmt. Dat is zonde, zeker nu het terugleveren minder oplevert. Met een paar instellingen kun je dat omdraaien.
In dit artikel lees je waarom dat loont, hoe je het regelt en waar je op moet letten.
Waarom zelf verbruiken belangrijker wordt
De salderingsregeling stopt per 1 januari 2027. Tot die datum mag je teruggeleverde stroom wegstrepen tegen stroom die je van het net haalt. Daarna krijg je voor teruggeleverde stroom een terugleververgoeding van je leverancier. Tot 2030 moet die minimaal 50% van het kale leveringstarief zijn. Veel leveranciers rekenen nu al terugleverkosten.
Kort gezegd: een kWh die je zelf gebruikt, is straks meer waard dan een kWh die je teruglevert. Meer over de regels lees je in de salderingsregeling in 2027. Check altijd de actuele voorwaarden van je eigen leverancier.
De boiler als warmtebatterij
Een thuisbatterij slaat stroom op als elektriciteit. Een boiler doet iets vergelijkbaars, maar dan als warmte. Je gebruikt stroom op het moment dat die er is, en de warmte blijft in het geïsoleerde vat tot je gaat douchen.
Rekenvoorbeeld: hoeveel energie past erin?
Om 1 liter water 1 graad op te warmen, is ongeveer 1,16 Wh nodig. Dat is een natuurkundig gegeven.
Rekenvoorbeeld, met als aannames een boiler van 200 liter en koud water van 10 °C dat wordt opgewarmd tot 60 °C:
- 200 liter × 50 graden × 1,16 Wh ≈ 11,6 kWh aan warmte.
- Bij een gewone elektrische boiler (verwarmingselement) kost dat ongeveer 11,6 kWh stroom.
- Bij een warmtepompboiler met een COP van 3 kost het ongeveer 3,9 kWh stroom. De COP is de verhouding tussen geleverde warmte en verbruikte stroom.
Een volledig opgewarmde boiler bevat dus al snel evenveel energie als een flinke thuisbatterij, voor een fractie van de prijs. Een boiler kan alleen niets terugleveren: de energie komt er alleen als warm water uit.
Stap 1: de boiler rond het middaguur laten opwarmen
Zonnepanelen leveren het meeste rond het middaguur. Bij een dak op het zuiden ligt de piek rond 13.00 à 14.00 uur (zomertijd). Bij oost/west-panelen is de opwek meer over de dag verspreid.
De eenvoudigste aanpak is een tijdsvenster. Veel boilers hebben een ingebouwde klok of een app waarin je instelt wanneer hij mag opwarmen. Een venster van ongeveer 11.00 tot 16.00 uur werkt in de meeste gevallen goed.
Houd rekening met het vermogen
Of de boiler echt op zonnestroom draait, hangt af van hoeveel je panelen op dat moment opwekken en wat de rest van het huis verbruikt.
- Een klassieke elektrische boiler vraagt vaak 2 tot 3 kW. Op een bewolkte dag is dat meer dan je panelen leveren, en haal je het verschil van het net.
- Een warmtepompboiler vraagt een veel lager vermogen, maar draait langer. Dat past vaak beter bij de opwek van zonnepanelen, omdat hij met minder zon al grotendeels op eigen stroom draait.
Het verschil tussen beide typen lees je in warmtepompboiler of elektrische boiler.
Stap 2: slim sturen op overschot
Een vast tijdsvenster weet niet of de zon schijnt. Slimmer is sturen op het werkelijke overschot: de stroom die je panelen op dat moment meer opwekken dan je huis verbruikt.
Daarvoor is een energiemanagementsysteem (EMS) nodig. Dat is software die meet wat je opwekt en verbruikt, bijvoorbeeld via de P1-poort van je slimme meter, en apparaten aan- of uitzet. Het EMS kan de boiler pas laten opwarmen als er genoeg overschot is, en de thuisbatterij of de laadpaal voorrang geven als dat voordeliger is. Hoe zo'n systeem werkt, lees je in het EMS van je thuisbatterij.
Let op: niet elke boiler is aan te sturen door een EMS. Vraag vooraf na of je boiler een koppeling, een slimme ingang of een app met een open koppeling heeft.
Stap 3: combineren met een dynamisch contract
Met een dynamisch energiecontract betaal je per uur een andere stroomprijs, gebaseerd op de day-ahead markt. Midden op de dag is stroom vaak goedkoop als er veel zon en wind is, terwijl de avondpiek duurder is.
Dat past goed bij een boiler:
- Zonnige dagen: warm op met eigen zonnestroom rond het middaguur.
- Bewolkte dagen: laat de boiler opwarmen in de goedkoopste uren van de dag, vaak ook midden op de dag of 's nachts.
- Avondpiek: laat de boiler dan juist uit staan.
Een EMS of de app van je boiler kan de uurprijzen automatisch gebruiken. Meer over dynamische prijzen en opslag lees je in dynamisch contract en batterij.
Legionella: niet vergeten
Legionella is een bacterie die kan groeien in lauw, stilstaand water. Het water in de boiler moet daarom periodiek op minimaal 60 °C worden gebracht. Dat heet thermische desinfectie.
Dit is belangrijk als je de boiler slim stuurt. Het is verleidelijk om hem alleen op te warmen als er gratis zonnestroom is, maar in de winter kan dat betekenen dat hij dagen lauw blijft.
Controleer ook of het desinfectieprogramma blijft werken als een EMS de boiler aan- en uitschakelt. Sommige combinaties onderbreken dat programma ongemerkt.
Wanneer levert dit weinig op?
Eerlijk is eerlijk: het voordeel verschilt sterk per huishouden.
- Heb je weinig zonnepanelen en verbruik je de opwek overdag al zelf, dan is er weinig overschot om mee te schuiven.
- In de winter wekken zonnepanelen veel minder op. Dan draait de boiler grotendeels op netstroom, en helpt vooral een dynamisch contract.
- Een warmtepompboiler verbruikt al weinig stroom. Het schuiven levert in euro's dan minder op dan bij een klassieke boiler, al blijft het zinvol.
Wil je weten hoe je je zonnestroom het beste inzet, ook met batterij of teruglevering? Lees dan zonnepanelen zonder salderen.
Kiezen: welke boilerinhoud past hierbij?
Wil je veel zonnestroom als warm water opslaan, dan helpt een wat ruimer vat. Het moet wel passen bij je gebruik, want een te grote boiler verliest meer warmte. Hoe je de juiste maat kiest, lees je in welke boilerinhoud heb ik nodig.
Hoe Voltwijk helpt
De warmtepompboiler van Voltwijk (200 liter, COP 3,1) is geschikt om overdag op zonnestroom op te warmen, en onze monteurs stellen het opwarmvenster en de legionella-instelling direct goed in. Bekijk de boiler voor de details.
