De inhoud van een boiler staat in liters op het typeplaatje: 80, 120, 150, 200 of nog meer. Toch zegt dat getal alleen niet hoeveel warm water je echt uit de kraan krijgt. Dat hangt af van de temperatuur in het vat en van hoe jij warm water gebruikt.
In dit artikel lees je hoe je dat zelf uitrekent, welke vuistregels er zijn en waar het vaak misgaat.
Waarom liters in het vat niet gelijk zijn aan liters onder de douche
Een boiler (een geïsoleerd vat dat water verwarmt en warm houdt) staat meestal ingesteld op ongeveer 60 °C. Onder de douche wil je water van rond de 38 tot 40 °C. De mengkraan voegt dus koud water toe aan het hete water uit de boiler.
Daardoor haal je uit een vat van 60 °C meer mengwater van 40 °C dan de inhoud van het vat. Hoeveel meer, hangt af van de temperatuur van het koude leidingwater. Die ligt in Nederland in de meeste gevallen tussen de 10 en 15 °C, afhankelijk van het seizoen.
Rekenvoorbeeld: hoeveel mengwater krijg je?
Rekenvoorbeeld, met als aanname koud water van 10 °C:
- Water van 60 °C ligt 50 graden boven het koude water.
- Douchewater van 40 °C ligt 30 graden boven het koude water.
- 50 gedeeld door 30 is ongeveer 1,67.
Elke liter van 60 °C levert dus ongeveer 1,67 liter douchewater van 40 °C op. Een boiler van 120 liter geeft dan zo'n 200 liter mengwater en een boiler van 200 liter zo'n 330 liter. In de praktijk is het iets minder. Heet en koud water mengen in het vat een beetje, en het laatste deel van de inhoud is vaak niet meer warm genoeg.
Hoeveel warm water gebruik je?
Het belangrijkste is je eigen gedrag. Twee gezinnen van vier personen kunnen een heel verschillende boiler nodig hebben.
Douchen
Een douchekop verbruikt afhankelijk van het type ongeveer 6 tot 10 liter per minuut. Een waterbesparende douchekop zit aan de onderkant, een regendouche kan daar ruim boven zitten.
Rekenvoorbeeld, met als aanname 8 liter per minuut en een douche van 8 minuten: dat is 64 liter water van 40 °C per douchebeurt. Douchen vier mensen kort na elkaar, dan heb je in één keer ruim 250 liter mengwater nodig.
In bad gaan
Een ligbad is de grootste verbruiker. Een gewoon bad vraagt al snel 100 tot 150 liter water van ongeveer 40 °C, een groot bad meer. Gaat er regelmatig iemand in bad direct nadat anderen hebben gedoucht, dan moet de boiler daarop berekend zijn.
Overige tappunten
Keukenkraan en wastafel gebruiken weinig warm water per keer, maar wel vaak. Voor de keuze van de inhoud tellen vooral de pieken: het moment waarop het meeste warme water achter elkaar wordt getapt. Meestal is dat de ochtend.
Vuistregeltabel voor de boilerinhoud
Onderstaande tabel is een vuistregel, geen exacte berekening. Hij gaat uit van een boiler op ongeveer 60 °C, normaal douchegedrag en een gewone douchekop. Wijk je daarvan af, reken dan zelf na met het rekenvoorbeeld hierboven.
| Huishouden | Gebruik | Vuistregel boilerinhoud |
|---|---|---|
| 1 persoon | alleen douchen | 50–80 liter |
| 2 personen | alleen douchen | 80–120 liter |
| 3–4 personen | alleen douchen | 120–200 liter |
| 3–4 personen | douchen en af en toe bad | 200 liter |
| 5 personen of meer | douchen, eventueel bad | 200–300 liter |
Kies bij twijfel de maat boven je schatting als je lang doucht, een regendouche hebt of vaak in bad gaat. Kies de kleinere maat als je kort doucht en de douchebeurten over de dag verspreid zijn.
Let op de opwarmtijd
Een boiler is niet alleen een voorraadvat. Na gebruik moet hij weer opwarmen, en hoe snel dat gaat verschilt per type.
Een klassieke elektrische boiler met een verwarmingselement warmt relatief snel op. Een warmtepompboiler haalt warmte uit de lucht en gebruikt daardoor veel minder stroom, maar warmt langzamer op. Een volledige opwarming kan enkele uren duren. Het verschil tussen beide lees je in warmtepompboiler of elektrische boiler.
Daarom geldt: bij een warmtepompboiler kies je de inhoud liever wat ruimer. De voorraad moet de ochtendpiek volledig opvangen, want bijwarmen tijdens het douchen gaat te langzaam.
Te klein of te groot: wat gaat er mis?
Te klein
Een te kleine boiler merk je snel: de laatste douchende heeft lauw water, of je moet uren wachten voordat er weer warm water is. Sommige mensen zetten de temperatuur dan hoger om meer mengwater te krijgen. Dat helpt een beetje, maar kost meer energie en geeft meer kalkaanslag.
Te groot
Een te grote boiler is minder zichtbaar, maar ook niet ideaal:
- Stilstandsverlies: een groter vat heeft meer oppervlak en verliest dus meer warmte, ook als je geen water tapt.
- Ruimte: een boiler van 200 liter of meer is groot en zwaar als hij vol is. Niet elke zolder, bijkeuken of meterkastruimte is daarvoor geschikt.
- Aanschaf: je betaalt voor capaciteit die je niet gebruikt.
Er is één situatie waarin een wat grotere boiler wél slim kan zijn: als je hem wilt opwarmen met je eigen zonnestroom. Een groter vat werkt dan als een soort warmtebatterij, zodat je overdag meer zonnestroom kunt opslaan als warm water. Hoe dat werkt, lees je in boiler opwarmen met zonnestroom.
Legionella: de temperatuur niet te laag zetten
Legionella is een bacterie die kan groeien in lauw, stilstaand water. Daarom moet het water in een boiler periodiek op minimaal 60 °C worden gebracht. Dat heet thermische desinfectie. De meeste moderne boilers hebben daar een automatisch programma voor.
Dit betekent ook dat je een te grote boiler niet zomaar kunt ‘compenseren' door hem op een lage temperatuur te laten staan. Zet je hem lager, zorg dan dat het desinfectieprogramma aan staat.
Stappenplan: zo kies je de inhoud
- Tel hoeveel mensen er op het drukste moment van de dag achter elkaar douchen.
- Schat de duur van een douchebeurt en het verbruik van je douchekop.
- Tel een bad op als dat regelmatig op hetzelfde moment gebeurt.
- Deel het totale mengwater door ongeveer 1,6 om de benodigde boilerinhoud bij 60 °C te krijgen.
- Neem wat marge, zeker bij een warmtepompboiler.
- Controleer of er ruimte is en of de vloer het gewicht van een vol vat kan dragen.
Twijfel je tussen een boiler en je huidige manier van warm water maken? In elektrische boiler vs gas zetten we de verschillen op een rij.
Hoe Voltwijk helpt
Voltwijk installeert een warmtepompboiler van 200 liter met een COP van 3,1, geschikt voor de meeste gezinnen, en kijkt vooraf met je mee of die maat past. Bekijk de details op de productpagina van de boiler.
