Een thuisbatterij is in de kern een grote accu in je huis. Hij laadt op als er stroom 'over' is of als stroom goedkoop is, en geeft die stroom weer af op het moment dat je hem zelf nodig hebt. In dit artikel leggen we uit hoe dat in de praktijk werkt, welke begrippen ertoe doen en wanneer een batterij wél en níet loont.
Zo werkt een thuisbatterij over een dag
Neem een huis met zonnepanelen op een zonnige dag. 's Ochtends vroeg wekken de panelen nog weinig op, dus gebruik je stroom uit de batterij of van het net. Rond het middaguur produceren de panelen meer dan je verbruikt. Zonder batterij gaat dat overschot het net op; mét batterij gaat het eerst de batterij in.
's Avonds is het precies andersom. De zon is weg, maar je kookt, wast en kijkt tv. Dan ontlaadt de batterij en gebruik je je eigen zonnestroom van die middag, in plaats van stroom van het net te kopen.
Heb je een dynamisch energiecontract, dan kan de batterij ook reageren op de stroomprijs. Bij zo'n contract verandert de prijs per uur: vaak goedkoop midden op de dag bij veel zon en wind, en duurder in de avondpiek. De batterij laadt dan bij lage prijzen en ontlaadt bij hoge prijzen. Wie dat regelt, is het energiemanagementsysteem; daarover lees je alles in ons artikel over het EMS van een thuisbatterij.
kWh en kW: twee getallen die je moet snappen
Bij elke thuisbatterij zie je twee getallen die vaak door elkaar worden gehaald.
- Capaciteit (kWh, kilowattuur): hoeveel energie de batterij kan opslaan. Denk aan de grootte van de tank.
- Vermogen (kW, kilowatt): hoe snel de batterij kan laden en ontladen. Denk aan de dikte van de slang.
Een batterij van 5 kWh met een vermogen van 3,6 kW kan dus 5 kWh opslaan, en maximaal 3,6 kW tegelijk leveren. Zet je de oven, de waterkoker en de wasmachine tegelijk aan en vraag je samen meer dan 3,6 kW, dan komt het deel daarboven gewoon van het net.
Hoeveel kWh je nodig hebt, hangt vooral af van je avond- en nachtverbruik en van hoeveel zonnestroom je in de zomer overhoudt. In ons artikel hoe groot moet een thuisbatterij zijn rekenen we dat stap voor stap uit.
Rendement: je krijgt er iets minder uit dan je erin stopt
Bij elke keer laden en ontladen gaat een klein beetje energie verloren als warmte, onder meer in de omvormer. Het round-trip rendement geeft aan hoeveel je er aan het eind weer uit krijgt. Bij moderne thuisbatterijen ligt dat rond de 90%.
Dat betekent: stop je er 5 kWh in, dan krijg je er ongeveer 4,5 kWh weer uit. Daarom heeft laden en ontladen op basis van prijs alleen zin als het prijsverschil groot genoeg is.
LFP: de gangbare, veilige chemie
De meeste thuisbatterijen gebruiken LFP, oftewel lithium-ijzerfosfaat. Dat is een variant van lithium-ion die thermisch stabieler is dan de chemie in veel telefoons en oudere elektrische auto's. Daarom is LFP de gangbare keuze voor opslag in en rond huis.
Levensduur en cycli
De levensduur van een batterij wordt vaak uitgedrukt in cycli. Eén cyclus is één keer volledig laden en weer ontladen. Twee keer half leeg en half vol telt samen ook als ongeveer één cyclus.
Een batterij met 6.000 cycli die gemiddeld één volledige cyclus per dag maakt, komt op papier ruim 16 jaar ver. In de praktijk maakt een batterij in de winter vaak minder cycli, omdat er dan weinig zonne-overschot is. Let bij de garantie op twee dingen: hoeveel jaar of hoeveel cycli er gegarandeerd worden, en welke restcapaciteit de fabrikant aan het eind nog belooft. Een batterij gaat namelijk niet ineens kapot, maar verliest heel geleidelijk een deel van zijn capaciteit.
Met of zonder zonnepanelen?
De logische combinatie is een batterij met zonnepanelen: je bewaart je eigen overschot voor de avond. Maar het kan ook zonder. Dan draait hij volledig op prijsverschillen: laden in goedkope uren, ontladen in dure uren. Dat werkt alleen met een dynamisch contract en slimme sturing, en de opbrengst hangt helemaal af van hoe groot de prijsverschillen zijn. Meer daarover lees je in dynamisch contract en thuisbatterij.
AC-gekoppeld of hybride
Er zijn twee manieren om een batterij aan te sluiten:
| AC-gekoppeld | Hybride (DC-gekoppeld) | |
|---|---|---|
| Omvormer | Batterij heeft een eigen omvormer | Batterij deelt de omvormer met de zonnepanelen |
| Geschikt voor | Bestaande installaties met zonnepanelen, of zonder panelen | Nieuwe installaties waarbij panelen en batterij samen worden geplaatst |
| Voordeel | Flexibel, je bestaande omvormer blijft gewoon werken | Iets minder omzettingen, één apparaat |
| Aandachtspunt | Stroom wordt vaker omgezet tussen gelijk- en wisselstroom | Je zit vast aan een omvormer die met de batterij samenwerkt |
Heb je al zonnepanelen met een werkende omvormer, dan is een AC-gekoppelde batterij meestal de eenvoudigste route. Leg je alles tegelijk aan, dan kan een hybride systeem logisch zijn. In beide gevallen krijgt de batterij een eigen groep in de meterkast; lees waarom de meterkast een onderschatte stap is.
Wat gebeurt er bij een stroomstoring?
Veel mensen denken dat je met een thuisbatterij automatisch stroom hebt als het net uitvalt. Dat is niet zo. Een gewone, aan het net gekoppelde installatie schakelt bij een storing juist uit. Dat is een veiligheidsmaatregel: monteurs die aan het net werken, mogen niet verrast worden door stroom die vanuit jouw huis terugkomt.
Noodstroom (ook wel back-up genoemd) is een aparte, optionele functie. Daarvoor moet de batterij dit ondersteunen én moet er in de meterkast een voorziening zijn die je huis bij een storing veilig loskoppelt van het net. Vaak voedt de back-up dan alleen een paar groepen, zoals de koelkast, verlichting en internet. Wil je dit, vraag er dan vooraf expliciet naar.
Wanneer loont een thuisbatterij, en wanneer niet?
Het eerlijke antwoord: dat hangt sterk af van je situatie. De salderingsregeling stopt per 1 januari 2027. Daarna krijg je voor teruggeleverde stroom een terugleververgoeding van je leverancier, die tot 2030 minimaal 50% van het kale leveringstarief moet zijn. Veel leveranciers rekenen nu al terugleverkosten. Hoe meer het verschil groeit tussen wat je betaalt voor stroom en wat je krijgt voor teruglevering, hoe interessanter opslag wordt. Zie ook de thuisbatterij na salderen.
Rekenvoorbeeld (aannames, geen belofte): je betaalt € 0,30 per kWh voor stroom en krijgt € 0,05 per kWh voor teruglevering. Je slaat 5 kWh zonnestroom op in plaats van die terug te leveren. Dat 'kost' je € 0,25 aan gemiste vergoeding. Door het rendement van 90% haal je er 4,5 kWh uit, waarmee je € 1,35 aan netstroom uitspaart. Winst per volle cyclus: € 1,10. Maakt de batterij daarvan gemiddeld 200 volle cycli per jaar, dan is dat zo'n € 220 per jaar. Met terugleverkosten of slimme prijssturing kan het meer zijn; met minder overschot minder.
Een batterij loont eerder als:
- je in de zomer veel zonnestroom overhoudt en 's avonds flink verbruikt;
- je leverancier terugleverkosten rekent;
- je een dynamisch contract hebt en de batterij slim wordt aangestuurd;
- je een warmtepomp of elektrische auto hebt die je verbruik verschuift.
Een batterij loont minder of niet als:
- je overdag al het grootste deel van je zonnestroom zelf gebruikt;
- je 's avonds weinig verbruikt;
- je hem vooral wilt als noodstroom, terwijl storingen bij jou zelden voorkomen;
- je een vast contract zonder terugleverkosten hebt en tot 2027 nog volledig saldeert.
Houd er ook rekening mee dat je op een thuisbatterij 21% btw betaalt. Verkoop je met de batterij stroom, bijvoorbeeld met een dynamisch contract, dan kun je die soms terugvragen. Lees meer in btw op een thuisbatterij.
Hoe Voltwijk helpt
Voltwijk installeert thuisbatterijen met eigen monteurs, inclusief aansluiting in de meterkast en instelling van de slimme sturing, tegen een vaste prijs vooraf. Bekijk de specificaties op onze thuisbatterij-pagina.
