Is een thuisbatterij veilig? Brandrisico en zo beperk je het

Veel mensen die een thuisbatterij overwegen, stellen dezelfde vraag: is zo'n ding wel veilig in huis? Dat is een terechte vraag. Een thuisbatterij slaat veel energie op in lithium-cellen. Als daar iets misgaat, kan dat tot brand leiden.

Het korte antwoord: een goede batterij, goed geïnstalleerd op een goede plek, is een veilig apparaat. Maar het risico is niet nul. Daarom is het goed om te weten waar het risico zit en wat je er zelf aan doet. Dat lees je hieronder.

Waar zit het brandrisico van een thuisbatterij?

Het belangrijkste risico heet thermal runaway. Een cel raakt dan oververhit, bijvoorbeeld door een defect, beschadiging of een fout bij het laden. Die warmte zet een chemische reactie in gang die nog meer warmte maakt. Zo kan het overslaan naar de cellen ernaast.

Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV, voorheen het Instituut Fysieke Veiligheid) heeft onderzocht wat dit betekent voor woningen. Volgens het NIPV:

• kan thermal runaway leiden tot een brand die lastig te beheersen is;
• kunnen daarbij giftige gassen vrijkomen, die in sommige gevallen ook explosief kunnen zijn;
• kan een woningbrand met een thuisbatterij sneller en heftiger verlopen dan een gewone brand.

Dat klinkt heftig. Tegelijk laat het zien waarom de juiste keuzes vooraf zo veel uitmaken. Het risico hangt vooral af van drie dingen: het type cel, de kwaliteit van de installatie en de plek.

LFP of NMC: maakt het batterijtype uit?

Ja. "Lithium-ion" is een verzamelnaam. Voor thuisbatterijen zie je vooral twee soorten:

LFP-cellen gelden als duidelijk stabieler. Ze komen pas bij een hogere temperatuur in thermal runaway en geven daarbij minder zuurstof af, waardoor een brand zich minder makkelijk voedt. Daarom kiezen de meeste fabrikanten van thuisbatterijen tegenwoordig voor LFP.

Een NMC-batterij is niet automatisch onveilig. Moderne systemen hebben uitgebreide bewaking. Maar als je de keuze hebt, is LFP voor gebruik in en om het huis de rustigste keuze.

Belangrijk: ook bij LFP blijft een goede installatie en een goede plek nodig. Het type cel verkleint het risico, het haalt het niet weg.

Welke rol speelt het batterijmanagementsysteem?

Elke thuisbatterij heeft een batterijmanagementsysteem (BMS). Dat bewaakt voortdurend de spanning, stroom en temperatuur van de cellen. Gaat er iets buiten de grenzen, dan beperkt het BMS het laden of ontladen, of schakelt het de batterij uit. Via de app krijg je meestal een melding.

Het BMS is dus je eerste verdedigingslinie. Het werkt het best als de batterij binnen zijn temperatuurbereik blijft en goed is aangesloten. Warmte is ook slecht voor de levensduur, lees daarover meer in levensduur van een thuisbatterij.

Welke normen en keurmerken zijn belangrijk?

Er zijn twee soorten eisen: eisen aan de batterij zelf en eisen aan de installatie in je huis.

De batterij: IEC 62619. Dit is een internationale veiligheidsnorm van de IEC voor lithium-cellen en -batterijen in industriële toepassingen, waaronder stationaire energieopslag. De norm test onder meer wat er gebeurt bij kortsluiting, overladen en oververhitting, en kijkt naar de rol van het BMS. Vraag de fabrikant of leverancier of de batterij hierop getest is. Daarnaast hoort een batterij die in Europa verkocht wordt een CE-markering te hebben.

De installatie: NEN 1010. Dit is de Nederlandse norm voor elektrische installaties voor laagspanning. De wet (het Besluit bouwwerken leefomgeving) verwijst ernaar. Een thuisbatterij is een onderdeel van je elektrische installatie en moet daarom volgens NEN 1010 worden aangesloten.

Waarom is de installatie zo belangrijk?

Een groot deel van de veiligheid zit niet in de batterij, maar in de aansluiting. De brandweer adviseert dan ook om een vaste thuisbatterij te laten installeren door een erkende installateur. Die let onder meer op:

1. Een eigen groep. De batterij komt op een eigen groep in de meterkast, met een eigen beveiliging. Zo deelt hij de kabel niet met andere apparaten.
2. De juiste kabeldikte. De kabel moet passen bij het vermogen en de lengte. Een te dunne kabel kan te warm worden.
3. De juiste beveiliging. Een passende automaat en aardlekbeveiliging schakelen af bij overbelasting of lekstroom. Meer uitleg vind je in groepenkast en aardlekschakelaars uitgelegd.
4. Goede verbindingen. Losse of slecht aangedraaide aansluitingen zijn een bekende oorzaak van warmte.
5. Oplevering en documentatie. Je hoort te weten welke groep bij de batterij hoort en hoe je hem uitschakelt.

Waarom de monteur zo'n verschil maakt, lees je ook in waarom je monteur ertoe doet.

Wat is een veilige plek voor een thuisbatterij?

De plek bespreken we uitgebreid in waar plaats je een thuisbatterij. Kort samengevat, in lijn met de adviezen van de brandweer en het NIPV:

• Een koele, droge en geventileerde ruimte, zoals een schuur, garage, berging of technische ruimte.
• Bij voorkeur een aparte ruimte waar niemand woont of slaapt. Het NIPV noemt dit een van de twee belangrijkste maatregelen.
• Niet in de vluchtroute en niet onder de trap. Bij brand wil je niet dat rook je uitweg blokkeert.
• Een werkende rookmelder in de ruimte. Vroeg signaleren is volgens het NIPV de tweede belangrijke maatregel.
• Een stevige, niet-brandbare ondergrond en vrije ruimte rondom, zodat de batterij zijn warmte kwijt kan.
• Geen brandbare spullen direct tegen of onder de batterij.

Moet je een thuisbatterij melden bij je verzekeraar?

Dat is verstandig. Een vaste thuisbatterij valt meestal onder je opstalverzekering, omdat hij vast aan de woning zit. Toch verschillen de voorwaarden per verzekeraar. Sommige stellen eisen aan de installatie.

Zo pak je het aan:

1. Lees in je polisvoorwaarden wat er over thuisbatterijen of energieopslag staat.
2. Meld de batterij bij je verzekeraar, met merk, type, capaciteit, plek en wie hem heeft geïnstalleerd.
3. Vraag om een schriftelijke bevestiging, bijvoorbeeld per e-mail.
4. Bewaar de installatiedocumenten en de factuur.

Ben je huurder of woon je in een appartement met een VvE? Overleg dan ook met de verhuurder of de VvE.

Wat doe je bij een storing of brand?

Het meeste wat een batterij "fout" doet, is onschuldig. Een foutmelding in de app betekent vaak dat het BMS zijn werk doet. Maar sommige signalen vragen om snelle actie.

Bij een foutmelding zonder andere signalen:

• Lees de melding in de app en volg de instructies van de fabrikant.
• Neem contact op met je installateur. Ga niet zelf aan de batterij of de bekabeling werken.

Bij rook, een vreemde of chemische geur, of een opgezwollen of vervormde batterij, volg je het advies van de brandweer:

1. Probeer niet zelf te blussen en verplaats de batterij niet.
2. Doe de deur van de ruimte dicht.
3. Waarschuw je huisgenoten en ga naar buiten.
4. Bel 112 en zeg dat het om een thuisbatterij gaat.

De rook van een brandende lithium-batterij is giftig. Houd daarom afstand, ook als het vuur klein lijkt. Het NIPV wijst er bovendien op dat bij het afhandelen van zo'n incident ook elektrotechnische kennis nodig is. Laat de batterij na een incident dus altijd door een vakman controleren of afkoppelen.

Is een thuisbatterij veilig? De checklist

Hoe Voltwijk helpt

Onze eigen monteurs installeren de thuisbatterij volgens NEN 1010, op een eigen groep met de juiste beveiliging. Vooraf kijken we samen met jou naar de veiligste plek in huis. Onze thuisbatterij is er in 10 en 16 kWh met een hybride omvormer, vanaf € 4.950 excl. btw, inclusief installatie. Bekijk de specificaties op de pagina over de thuisbatterij.