Een lucht/water-warmtepomp heeft een buitenunit nodig. Die haalt warmte uit de buitenlucht en maakt daarbij geluid. Logisch dus dat er regels zijn over waar je hem mag neerzetten en hoeveel geluid hij bij de buren mag maken.
Het goede nieuws: in de meeste gevallen heb je geen vergunning nodig. In dit artikel lees je welke regels in 2026 gelden, wanneer je wel een vergunning nodig hebt en hoe je een plek kiest waar jij en je buren blij mee zijn.
Welke regels gelden er voor een warmtepomp buitenunit?
Sinds 1 januari 2024 staan de landelijke bouwregels in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), onderdeel van de Omgevingswet. Daarin staat wanneer een buitenunit vergunningvrij is en aan welke geluidseis hij moet voldoen.
Daarnaast kan je gemeente eigen regels hebben in het omgevingsplan of in beleidsregels. Sommige gemeenten hebben bijvoorbeeld aparte richtlijnen voor buitenunits van warmtepompen en airco's. Check dus altijd ook de regels van je eigen gemeente.
Wanneer is een buitenunit vergunningvrij?
In het algemeen mag je een buitenunit zonder vergunning plaatsen als:
- hij op je eigen perceel staat;
- hij in de achtertuin (het achtererf), aan de zij- of achtergevel of op het dak staat;
- hij niet aan de voorgevel hangt die naar de openbare weg of openbaar groen is gericht;
- je woning geen rijks-, provinciaal of gemeentelijk monument is;
- je woning niet in een beschermd stads- of dorpsgezicht ligt met extra regels;
- hij voldoet aan de geluidsnorm.
Voor plaatsing op een plat dak en voor units op grotere hoogte gelden extra voorwaarden, bijvoorbeeld over het formaat van de unit en over de constructie. Een monteur kan dat ter plekke beoordelen.
Voorerf en voorgevel
Aan de voorkant van je huis is het strenger. Een unit tegen de voorgevel die aan de straat grenst, is in de regel niet vergunningvrij. Een kleine unit laag in de voortuin kan onder voorwaarden wel vergunningvrij zijn, maar de precieze eisen verschillen. Wil je de unit aan de voorkant, vraag het dan vooraf na bij je gemeente.
Monument of beschermd stadsgezicht
Woon je in een monument? Dan heb je voor vrijwel elke aanpassing aan de buitenkant een omgevingsvergunning nodig, ook voor een buitenunit. In een beschermd stads- of dorpsgezicht kunnen ook extra regels gelden. Reken hier op extra tijd voor de aanvraag.
Appartement en VvE
Woon je in een appartement, dan staat de buitenunit vaak op een gemeenschappelijk deel, zoals het dak, de gevel of een galerij. Daarvoor heb je toestemming van de VvE nodig. Dat staat los van de vergunning. Kijk in het splitsingsreglement wat de regels zijn en leg je plan voor op de ledenvergadering.
De geluidsnorm op de erfgrens
Voor een installatie voor verwarming of koeling die buiten staat, geldt een landelijke geluidsnorm: de buitenunit mag op de erfgrens met een andere woning maximaal 40 dB(A) veroorzaken. Die eis gold al vanaf 2021 in het oude Bouwbesluit en staat nu in het Bbl.
Belangrijk om te weten:
- De norm geldt op de erfgrens met het perceel van de buren, niet bij de unit zelf.
- Het geluid wordt berekend volgens een vaste methode, met onder meer het geluidsvermogen van de unit, de afstand en reflecterende muren.
- Een unit in een hoek tussen twee muren klinkt harder dan dezelfde unit vrij tegen één gevel.
- De norm geldt als je perceel direct grenst aan dat van een andere woning.
40 dB(A) is ongeveer het geluidsniveau van een rustige bibliotheek of zacht gefluister. Veel moderne buitenunits halen dat met een paar meter afstand tot de erfgrens, zeker in een stille nachtstand. Maar in een smalle tuin van een tussenwoning kan het krap worden. Meer over geluid lees je in warmtepomp geluid.
Hoeveel afstand tot de erfgrens?
Er is geen vaste minimale afstand in meters. De afstand volgt uit de geluidsberekening. Hoe stiller de unit en hoe minder reflectie, hoe dichter bij de erfgrens hij mag staan.
| Situatie | Wat het doet met het geluid bij de buren |
|---|---|
| Unit vrij in de tuin | Weinig reflectie, gunstig |
| Unit tegen één gevel | Iets meer geluid door reflectie |
| Unit in een hoek of nis | Duidelijk meer geluid |
| Stille nachtstand aan | Lager geluid 's nachts |
| Omkasting of scherm | Kan helpen, mits de luchtstroom vrij blijft |
Een goede installateur maakt vooraf een geluidsberekening voor jouw situatie. Zo weet je zeker dat je aan de norm voldoet, voordat de unit er staat.
Praktische tips voor de plek van de buitenunit
De regels zijn één ding. Een plek die ook praktisch goed werkt, is minstens zo belangrijk:
- Niet onder een slaapkamerraam, niet van jezelf en niet van de buren.
- Vrije luchtstroom. De unit moet lucht kunnen aanzuigen en uitblazen. Zet hem niet dicht tegen een schutting of in een afgesloten hok.
- Afvoer van condenswater. Een warmtepomp maakt in de winter condens en ontdooit af en toe. Dat water moet weg kunnen, anders ontstaat er ijs.
- Stevige ondergrond. Een betonnen poer of een trillingsdempende console voorkomt dat trillingen doorklinken in de muur.
- Korte leidingen. Hoe dichter bij de binnenunit, hoe minder warmteverlies en hoe eenvoudiger de installatie.
- Bereikbaar voor onderhoud. Je monteur moet er later bij kunnen.
Wat als de buren toch klagen?
Voldoet je buitenunit aan de norm, dan sta je juridisch sterk. Toch kan geluid storend zijn, bijvoorbeeld een laag gebrom of het geluid tijdens het ontdooien. Probeer het eerst samen op te lossen. Vaak helpt het al om:
- de stille nachtstand in te stellen of het maximale vermogen 's nachts te beperken;
- de unit op trillingsdempers te zetten;
- een geluidsscherm te plaatsen dat de luchtstroom niet blokkeert;
- de unit te laten controleren op onderhoud, zoals een vuile ventilator of losse onderdelen.
Komen jullie er niet uit, dan kan de gemeente beoordelen of de installatie aan de regels voldoet. Een goede geluidsberekening vooraf is dan waardevol.
Hoe weet je of je huis sowieso geschikt is?
De plek van de buitenunit is maar één onderdeel. Minstens zo belangrijk zijn je isolatie, je afgiftesysteem en de aansluiting in de meterkast. Lees daarover is mijn huis geschikt voor een warmtepomp.
Hoe Voltwijk helpt
Voltwijk plaatst lucht/water-warmtepompen met eigen monteurs, vanaf € 6.750, en helpt je met de ISDE-aanvraag die je na de installatie bij RVO doet. We kijken vooraf samen naar een goede plek voor de buitenunit en naar de geluidseis op je erfgrens. Meer informatie vind je op de pagina over de warmtepomp.
