Je meterkast is geen plek waar je vaak naar kijkt. Zolang het licht aangaat, lijkt alles in orde. Toch kan een verouderde groepenkast een risico zijn, en hij kan in de weg staan als je je huis wilt verduurzamen.
In dit artikel zetten we de signalen op een rij waaraan je herkent dat je meterkast aan vervanging toe is. We zijn eerlijk: niet elke oude kast moet er meteen uit. Maar sommige signalen moet je nooit negeren.
Eerst even de begrippen. De meterkast is de kast met je elektriciteitsmeter en de hoofdzekering van de netbeheerder. De groepenkast is het deel daarin met de schakelaars die de stroom over je huis verdelen. Als mensen "meterkast vervangen" zeggen, bedoelen ze meestal de groepenkast. Hoe die werkt, lees je in de groepenkast en aardlekschakelaars uitgelegd.
Signaal 1: je hebt nog schroefzekeringen of porseleinen stoppen
In oudere woningen zitten nog smeltzekeringen: schroefbare "stoppen", soms in porseleinen houders. Brandt zo'n zekering door, dan moet je hem vervangen.
Dat werkt op zich, maar het is verouderd. Het risico is dat iemand een zwaardere zekering indraait dan de kabel aankan. Dan beschermt hij niet meer tegen oververhitting van de bedrading. Moderne installatieautomaten schakel je na uitvallen gewoon weer in.
Signaal 2: er zit geen aardlekschakelaar in
Een aardlekschakelaar schakelt de stroom uit als er stroom weglekt, bijvoorbeeld via een defect apparaat of via iemand die iets aanraakt. Het is een van de belangrijkste beveiligingen tegen elektrische schokken.
Zie je in je groepenkast geen schakelaar met een testknop (vaak gemarkeerd met een T), dan heb je waarschijnlijk geen aardlekbeveiliging. Of hij beschermt maar een deel van je groepen, bijvoorbeeld alleen de badkamer. Dat is een duidelijk signaal om je installatie te laten bekijken.
Signaal 3: te weinig groepen
Veel oudere woningen hebben maar een paar groepen. Dat was genoeg toen er minder apparaten waren. Nu hangen er vaak te veel apparaten op één groep: wasmachine, droger, magnetron, waterkoker.
Signalen dat je te weinig groepen hebt:
- Je gebruikt veel verlengsnoeren en stekkerdozen.
- Een groep valt uit als je twee apparaten tegelijk aanzet.
- Grote apparaten zoals de wasmachine en vaatwasser zitten niet op een eigen groep.
Signaal 4: groepen of de aardlekschakelaar slaan vaak af
Valt er af en toe een groep uit door een defect apparaat, dan is dat de beveiliging die haar werk doet. Gebeurt het vaak, of zonder duidelijke oorzaak, dan is er iets aan de hand.
Mogelijke oorzaken zijn overbelasting, vocht, een slechte verbinding of veroudering van de installatie. Probeer eerst uit te zoeken of het aan één apparaat ligt door apparaten een voor een los te koppelen. Blijft het gebeuren, laat dan een installateur meten.
Signaal 5: warmte, brandlucht of verkleuring
Dit is het signaal dat je nooit moet negeren. Ruik je een brandlucht bij de meterkast, voel je dat schakelaars of kabels warm worden, of zie je verkleuring, zwarte plekken of gesmolten plastic? Dan kan er sprake zijn van een slechte verbinding of overbelasting. Dat kan brand veroorzaken.
Wat doe je dan?
- Schakel als het veilig kan de betreffende groep of de hoofdschakelaar uit.
- Bel een installateur, en niet pas volgende week.
- Ruik je brandlucht en zie je rook of vuur, bel dan 112.
Ook zoemen of knetteren uit de groepenkast is een reden om direct iemand te laten kijken.
Signaal 6: je wilt grote verbruikers toevoegen
Dit is in de praktijk de meest voorkomende reden. Een warmtepomp, laadpaal, inductiekookplaat, elektrische boiler, zonnepanelen of thuisbatterij hoort elk op een eigen groep. Een oude groepenkast heeft daar vaak geen ruimte voor.
Daarnaast vragen sommige apparaten specifieke beveiliging. Een laadpaal heeft volgens NEN 1010 bescherming tegen DC-lekstromen nodig: een aardlekschakelaar type B, of type A in combinatie met 6 mA DC-detectie in de laadpaal. En soms is je aansluiting zelf te licht en is een 3-fase aansluiting nodig.
Plan je meerdere apparaten? Laat de groepenkast dan in één keer goed aanpassen, in plaats van bij elk nieuw apparaat opnieuw. Lees ook waarom de meterkast de onderschatte stap is.
Signaal 7: de installatie is heel oud of onduidelijk
Weet niemand meer welke groep waarvoor is, zitten er losse draden of zelfgemaakte aanpassingen in, of is de installatie tientallen jaren niet bekeken? Dan is een controle verstandig. Ook bij de aankoop van een ouder huis is het slim om de meterkast te laten beoordelen.
In oudere meterkasten kan de achterwand of het montagebord asbest bevatten. Dat is alleen een risico als het materiaal wordt beschadigd, bijvoorbeeld bij boren. Laat het bij twijfel beoordelen voordat er aan gewerkt wordt.
Vervangen of aanpassen?
Niet elke oude kast hoeft er helemaal uit. Soms is uitbreiden voldoende: een paar extra groepen en een extra aardlekschakelaar erbij. Dat kan als de bestaande kast in goede staat is en er ruimte is.
| Situatie | Meestal |
|---|---|
| Moderne kast, alleen extra groep nodig | Uitbreiden |
| Wel aardlek, maar te weinig groepen | Uitbreiden of vervangen, afhankelijk van ruimte |
| Schroefzekeringen, geen aardlekschakelaar | Vervangen |
| Warmte, brandlucht, verkleuring | Direct laten controleren, vaak vervangen |
Wat houdt een vervanging in?
Een vervanging verloopt in de meeste gevallen zo:
- Inventarisatie. De installateur bekijkt je huidige installatie, je aansluiting en wat je wilt aansluiten, nu en in de toekomst.
- Voorbereiding. Hij bepaalt hoeveel groepen en welke aardlekbeveiliging nodig zijn. Soms is afstemming met je netbeheerder nodig, bijvoorbeeld bij een verzwaring van de aansluiting.
- De vervanging. De stroom gaat eraf, de oude groepenkast wordt verwijderd en een nieuwe geplaatst. De groepen worden aangesloten en gelabeld. Reken erop dat je een deel van de dag zonder stroom zit.
- Meting en keuring. Na afloop meet de installateur de installatie door volgens NEN 1010. Je krijgt een overzicht van de groepen.
Doe dit nooit zelf. Werken in een groepenkast is gevaarlijk en een fout zie je niet altijd direct. Kies een installateur die werkt volgens NEN 1010; lees ook waarom je monteur ertoe doet.
Meterkast aanpassen met Voltwijk
Voltwijk past je meterkast aan met tot vier extra groepen, optioneel een aardlekschakelaar type B, inclusief NEN 1010-keuring. Bekijk onze meterkastaanpassing.
