Steeds meer huishoudens gaan elektrisch: koken op inductie, verwarmen met een warmtepomp, een elektrische auto laden. Al die apparaten vragen veel vermogen, soms tegelijk. Dan komt de vraag op: is mijn aansluiting nog zwaar genoeg, of heb ik een 3-fase aansluiting nodig?
In dit artikel lees je wat 1-fase en 3-fase betekenen, wanneer je 3-fase echt nodig hebt, hoe je het aanvraagt en welke alternatieven er zijn.
1-fase en 3-fase: wat is het verschil?
Je aansluiting is de verbinding tussen je huis en het stroomnet. Hij eindigt in je meterkast bij de hoofdzekering en de meter. Die zijn van je netbeheerder, het bedrijf dat het stroomnet in jouw regio beheert, zoals Enexis, Stedin of Liander. Dat is iets anders dan je energieleverancier.
- Bij een 1-fase aansluiting komt de stroom binnen over één fase. Een veelvoorkomende variant is 1x35 A. Dat is theoretisch ongeveer 8 kW (230 volt × 35 ampère).
- Bij een 3-fase aansluiting komt de stroom binnen over drie fasen. Een veelvoorkomende variant is 3x25 A. Dat is theoretisch ongeveer 17 kW (3 × 230 volt × 25 ampère).
Die kilowatts zijn het maximum dat je tegelijk kunt afnemen. Het is dus geen verbruik per jaar, maar hoeveel je op één moment kunt gebruiken. Bovendien moet de belasting in de praktijk verdeeld worden over je groepen, dus je haalt dat maximum niet zomaar.
Wanneer heb je 3-fase nodig?
3-fase is geen doel op zich. Het is nodig als je meer vermogen tegelijk wilt gebruiken dan je huidige aansluiting aankan, of als een apparaat specifiek 3-fase vraagt.
Laadpaal van 11 kW
Een laadpaal op 1-fase 16 A laadt met ongeveer 3,7 kW. Op 3-fase 16 A is dat ongeveer 11 kW. Wil je sneller laden dan 3,7 kW, dan heb je 3-fase nodig. Let op: ook je auto moet 3-fase kunnen laden. Kan de boordlader van je auto dat niet, dan laad je ook aan een 11 kW-paal langzamer.
Voor veel mensen is 3,7 kW overigens genoeg: als de auto 's nachts een aantal uren aan de lader staat, is hij 's ochtends vaak voldoende vol. Meer daarover in 1-fase of 3-fase laden.
Warmtepomp
Veel warmtepompen voor woningen werken op 1-fase. Grotere modellen, of een warmtepomp met een elektrisch bijverwarmingselement, kunnen 3-fase nodig hebben of prettiger werken op 3-fase. Kijk in de specificaties van het apparaat en laat je installateur rekenen wat je totale belasting wordt. Lees ook is mijn huis geschikt voor een warmtepomp.
Inductiekookplaat
Een inductiekookplaat heeft vaak een aansluiting op twee fasen nodig om het volle vermogen te kunnen gebruiken. Op een 1-fase aansluiting kan het vaak ook, maar dan met een beperkt vermogen of via een speciale aansluiting. Kook je veel met meerdere pitten tegelijk, dan merk je dat.
Veel zonnepanelen of een batterij
Ook bij teruglevering telt je aansluiting. Bij een grote zonnepanelen-installatie kan een omvormer op 3-fase nodig of verstandig zijn, zodat het vermogen over de fasen wordt verdeeld. Voor de meeste gewone daken is 1-fase voldoende.
Alles bij elkaar
Het gaat vooral mis als meerdere grote verbruikers tegelijk draaien: auto laden, warmtepomp aan, koken op inductie en de wasmachine. Dan kan je hoofdzekering het niet meer aan.
Hoe vraag je een 3-fase aansluiting aan?
De aansluiting zelf regel je bij je netbeheerder. Je installateur mag de hoofdaansluiting niet zelf aanpassen.
- Zoek uit wie je netbeheerder is. Dat staat op je energierekening of zoek je op met je postcode.
- Vraag de verzwaring aan. Dat gaat meestal online via de website van je netbeheerder. Je kiest de gewenste aansluiting, bijvoorbeeld 3x25 A.
- Ontvang en accepteer de offerte. De netbeheerder laat weten wat de eenmalige kosten zijn en wanneer het werk kan plaatsvinden.
- De netbeheerder past de aansluiting aan. Vaak wordt ook de meter vervangen. Je zit dan een paar uur zonder stroom.
- Je installateur past de groepenkast aan. Achter de meter moet je groepenkast geschikt zijn voor 3-fase. Een oude 1-fase kast moet meestal worden aangepast of vervangen.
Stem stap 4 en 5 goed op elkaar af, zodat je niet twee keer zonder stroom zit en alles in één keer klopt. Meer over de groepenkast lees je in de groepenkast en aardlekschakelaars uitgelegd.
Doorlooptijd
Hoe lang het duurt, verschilt per netbeheerder en per regio. Reken in de meeste gevallen op een aantal weken. In gebieden met netcongestie, waar het stroomnet vol zit, kan het langer duren. Netcongestie speelt in grote delen van Nederland.
Vraag de verzwaring daarom op tijd aan, ruim voordat je warmtepomp of laadpaal wordt geïnstalleerd.
Kosten: eenmalig en vast tarief
Een verzwaring kost je op twee manieren geld:
- Eenmalige kosten voor het aanpassen van de aansluiting. Die rekent de netbeheerder zelf; de bedragen staan op zijn website en verschillen per netbeheerder.
- Soms een hoger vast netbeheertarief. Je betaalt aan de netbeheerder een vast bedrag dat afhangt van de capaciteit van je aansluiting. Gaat je aansluiting naar een hogere categorie, dan stijgt dat vaste bedrag. Of dat bij jou zo is, hangt af van je huidige en je nieuwe aansluiting.
Daarnaast betaal je je installateur voor het aanpassen van de groepenkast. Check de actuele tarieven altijd bij je eigen netbeheerder. Meer achtergrond lees je in capaciteitstarief en meterkast.
Alternatieven voor 3-fase
Voordat je verzwaart, is het goed om te kijken of het ook anders kan.
Load balancing
Load balancing, ook wel dynamische vermogensregeling, meet hoeveel stroom je huis op dat moment gebruikt. Een laadpaal laadt dan met het vermogen dat er nog over is. Draait de wasmachine en de oven, dan laadt de auto even langzamer. Zo raakt je hoofdzekering niet overbelast. Voor veel huishoudens met een laadpaal is dit een goede oplossing. Lees meer in load balancing bij je laadpaal.
Groepen slim verdelen
Soms is het probleem niet je aansluiting, maar je groepenkast: te weinig groepen of grote verbruikers die op dezelfde groep zitten. Grote verbruikers horen elk een eigen groep te hebben. Een meterkastaanpassing kan dan al veel oplossen.
Een zwaardere 1-fase aansluiting
Een zwaardere 1-fase aansluiting klinkt als een handige tussenstap, maar de mogelijkheden zijn beperkt. Veel meer dan 1x35 A kan op 1-fase meestal niet. Heb je echt meer vermogen nodig, dan is 3-fase in de meeste gevallen de logische stap.
Meterkast aanpassen met Voltwijk
Voltwijk past je groepenkast aan voor 3-fase, inclusief NEN 1010-keuring, en stemt dat af met de werkzaamheden van je netbeheerder. Bekijk onze meterkastaanpassing.
