Wie een laadpaal laat plaatsen, krijgt vroeg of laat de vraag: 1-fase of 3-fase? Het klinkt technisch, maar het komt neer op één ding: hoeveel vermogen er naar je auto kan. En dus hoe snel je laadt.
In dit artikel leggen we uit wat de getallen betekenen, waarom je auto minstens zo belangrijk is als de laadpaal, en wanneer 3-fase echt iets toevoegt.
Wat is een fase?
Het stroomnet in Nederland werkt met wisselstroom van 230 volt. Een fase is één van die stroomdraden. Veel woningen hebben een 1-fase aansluiting, andere een 3-fase aansluiting.
Je ziet het in je meterkast of op je energienota. Een standaard aansluiting is vaak 1x35 A (één fase, maximaal 35 ampère) of 3x25 A (drie fasen, maximaal 25 ampère per fase). De ampère (A) geeft aan hoeveel stroom er maximaal door een fase mag.
Hoeveel kW per optie?
Het laadvermogen is ongeveer spanning × stroom × aantal fasen. Laadpalen voor thuis laden meestal op maximaal 16 ampère per fase.
| Optie | Stroom | Laadvermogen (ongeveer) |
|---|---|---|
| 1-fase | 16 A | 3,7 kW |
| 3-fase | 16 A | 11 kW |
Er bestaan ook laadpalen die 1-fase op 32 A laden, goed voor ongeveer 7,4 kW. Dat vraagt een zware groep en legt een groot deel van een 1x35 A-aansluiting vast, dus in een gewoon huis is dat zelden praktisch.
De boordlader van je auto bepaalt de grens
Een laadpaal voor thuis levert wisselstroom (AC). De accu van je auto werkt met gelijkstroom (DC). Het omzetten gebeurt in de auto zelf, door de boordlader (onboard charger). Die boordlader heeft een maximaal vermogen, en dat is vaak de echte beperking.
Enkele voorbeelden van hoe dat uitpakt:
- Auto met 11 kW 3-fase boordlader aan een 3-fase paal: laadt tot ongeveer 11 kW.
- Dezelfde auto aan een 1-fase paal: laadt tot ongeveer 3,7 kW.
- Auto met een 1-fase boordlader aan een 3-fase paal: gebruikt maar één fase en laadt dus tot ongeveer 3,7 kW (bij 16 A). De extra fasen doen niets.
- Auto met 7,4 kW 1-fase boordlader aan een 3-fase paal van 16 A: laadt ook maar op één fase, dus rond de 3,7 kW.
Het maximum is altijd het laagste van drie dingen: de laadpaal, je aansluiting en de boordlader van je auto.
Wat betekent dat voor je laadtijd?
De laadtijd is ongeveer: de hoeveelheid energie die je laadt, gedeeld door het laadvermogen. In de praktijk gaat een deel verloren bij het omzetten, en laadt de auto op het eind vaak wat langzamer. Reken dus ruim.
Rekenvoorbeeld 1: dagelijks woon-werkverkeer
Aannames: je rijdt 50 km per dag en de auto verbruikt ongeveer 18 kWh per 100 km. Dat is zo'n 9 kWh per dag.
- 1-fase (3,7 kW): ongeveer 2,5 uur laden.
- 3-fase (11 kW): iets minder dan 1 uur laden.
Sta je 's nachts 8 uur aan de paal, dan is 1-fase hier ruim voldoende.
Rekenvoorbeeld 2: bijna lege accu
Aanname: je wilt 50 kWh bijladen, bijvoorbeeld na een lange rit.
- 1-fase (3,7 kW): ongeveer 13,5 uur.
- 3-fase (11 kW): ongeveer 4,5 uur.
Hier zie je het verschil wel. Met 1-fase lukt een volle accu niet in één nacht; met 3-fase wel, mits je auto 11 kW aankan.
Wanneer loont 3-fase?
Eerlijk gezegd: voor veel huishoudens is 1-fase genoeg. De meeste auto's staan 's nachts lang stil, en de gemiddelde dagafstand is prima bij te laden met 3,7 kW.
3-fase is de moeite waard als:
- Je auto een 3-fase boordlader heeft (vaak 11 kW).
- Je veel kilometers maakt, bijvoorbeeld voor werk.
- De auto overdag maar kort thuis staat, of je twee auto's na elkaar moet laden.
- Je met slim laden alleen in de goedkope of zonnige uren wilt laden. Hoe korter die vensters, hoe meer je hebt aan een hoger vermogen.
- Je huis al een 3-fase aansluiting heeft. Dan kost een 3-fase paal meestal weinig extra.
1-fase is logisch als:
- Je auto maar 1-fase laadt.
- Je gemiddeld rijdt en 's nachts thuis laadt.
- Je een 1-fase aansluiting hebt en die niet wilt laten verzwaren.
De relatie met je aansluiting
Een 3-fase laadpaal werkt ook op een 1-fase aansluiting, maar laadt dan maar op één fase en dus langzamer: rond de 3,7 kW (bij 16 A). Wil je echt 3-fase laden, dan heb je een 3-fase aansluiting nodig.
Die aanvraag loopt via je netbeheerder (bijvoorbeeld Enexis, Stedin of Liander). Daar horen eenmalige kosten bij en soms een hoger vast netbeheertarief. Door netcongestie kan het in sommige regio's langer duren. Hoe dat werkt, lees je in 3-fase aansluiting aanvragen. Over het vaste tarief lees je meer in capaciteitstarief en meterkast.
Let op de rest van je huis
Een laadpaal is een grote en langdurige verbruiker. Op een 1x35 A-aansluiting neemt een paal van 16 A bijna de helft van de capaciteit in. Komen daar een inductiekookplaat, een warmtepomp of een boiler bij, dan kan je hoofdzekering overbelast raken.
Daarvoor is load balancing: de laadpaal meet het verbruik in huis en past zijn laadstroom daarop aan. Dat voorkomt soms ook dat je aansluiting zwaarder moet. Lees meer in load balancing bij je laadpaal.
Verder krijgt de laadpaal een eigen groep in de meterkast, met aardlekbeveiliging volgens NEN 1010 (type B, of type A in combinatie met 6 mA DC-detectie in de laadpaal).
Hoe Voltwijk helpt
Voltwijk installeert een slimme laadpaal van 11 kW (Type 2) en kijkt vooraf naar je auto en je aansluiting zodat je niet te veel of te weinig koopt. Bekijk de laadpaal voor alle details.
