Je wilt een thuisbatterij, een airco of een laadpaal. De installateur kijkt in je meterkast en zegt: "Hij zit vol." Wat nu? Moet de hele groepenkast eruit, of kan er iets naast?
Vaak is er een tussenweg: een uitbreidingskast, ook wel bijzetkast of tweede groepenkast genoemd. In dit artikel lees je wanneer een kast echt vol is, hoe een uitbreidingskast werkt, wanneer je beter alles vervangt en wat je netbeheerder wel en niet doet.
Wil je eerst weten wat een groep en een aardlekschakelaar precies zijn? Lees dan groepenkast en aardlekschakelaars uitgelegd.
Wanneer is je meterkast 'vol'?
'Vol' kan drie verschillende dingen betekenen. Het helpt om te weten welke er speelt.
1. Geen plek meer op de rail
In je groepenkast zitten de automaten en aardlekschakelaars naast elkaar op een rail. Zijn alle plekken bezet, dan past er letterlijk niets meer bij. Lege plekken herken je aan een afdekstrip.
2. Geen aardlekschakelaar met ruimte
Een nieuwe groep moet achter een aardlekschakelaar. Vroeger gold de vuistregel maximaal vier groepen per aardlekschakelaar. In NEN 1010:2020 kijkt de norm vooral naar de lekstroom: groepen moeten zo verdeeld zijn dat de normale lekstroom niet tot onterecht afslaan leidt. Volgens een toelichting van Techniek Nederland mag de verwachte lekstroom achter een aardlekschakelaar daarbij hooguit 0,3 keer de aanspreekstroom zijn: bij een gewone aardlekschakelaar van 30 mA ongeveer 9 mA.
Zitten je aardlekschakelaars al vol met groepen, dan kan er dus soms geen groep meer bij, ook al is er nog een plekje op de rail. Meer daarover lees je in groep bijplaatsen in de meterkast.
3. Geen ruimte in de meterkast zelf
Soms is de groepenkast niet het probleem, maar de meterkast eromheen. Zit die vol met de meter, een modem, de omvormer van je zonnepanelen en een slimme-meterkastje, dan is er geen plek voor een grotere groepenkast.
Wat is een uitbreidingskast?
Een uitbreidingskast is een tweede, losse groepenkast naast of onder de bestaande. Hij wordt aangesloten op dezelfde installatie en krijgt zijn eigen groepen en aardlekbeveiliging. Je bestaande kast blijft gewoon zitten.
In de praktijk gaat het zo:
- De installateur maakt de installatie spanningsloos.
- Vanaf de bestaande installatie, meestal achter de hoofdschakelaar, gaat een voedingskabel naar de nieuwe kast.
- In de uitbreidingskast komen de nieuwe groepen, bijvoorbeeld voor de thuisbatterij, airco of laadpaal, met de juiste aardlekbeveiliging.
- De installatie wordt doorgemeten en het groepenschema wordt bijgewerkt.
Hoe de voeding precies wordt aangesloten en welke kabel ervoor nodig is, bepaalt de installateur op basis van je bestaande kast en aansluiting.
Een belangrijke regel: NEN 1010 werkt niet met terugwerkende kracht. Je bestaande installatie mag blijven zoals hij is aangelegd. Maar alles wat je nieuw aanlegt of uitbreidt, moet voldoen aan de norm van nu. De uitbreidingskast en alles erin moet dus helemaal volgens de huidige regels.
Wat komt er in de uitbreidingskast voor batterij, airco of laadpaal?
Grote verbruikers en opwekkers horen op een eigen groep. Dat is precies waarvoor veel mensen een uitbreidingskast nodig hebben.
| Apparaat | Wat er meestal in de kast komt |
|---|---|
| Thuisbatterij (met eigen omvormer) | Eigen groep met aardlekbeveiliging |
| Split-airco | Vaak een eigen groep |
| Laadpaal | Eigen groep, met bescherming tegen gelijkstroom-lekstromen: een aardlekschakelaar type B, of type A met 6 mA DC-detectie in de laadpaal |
| Warmtepomp of boiler | Eigen groep |
Komen er meerdere apparaten tegelijk, dan is het slim ze in één keer te plannen. Eén uitbreidingskast met ruimte over is handiger dan over een jaar weer een kastje erbij.
Uitbreidingskast of de hele groepenkast vervangen?
Een uitbreidingskast is alleen een goede oplossing als de basis klopt. Bouw je nieuw werk op een verouderde kast, dan los je het eigenlijke probleem niet op.
| Situatie | Meestal de beste keuze |
|---|---|
| Moderne kast met hoofdschakelaar en aardlekbeveiliging, alleen geen plek meer | Uitbreidingskast |
| Kast in orde, maar ook een schuur, garage of tuinhuis moet stroom krijgen | Vaak een uitbreidingskast |
| Geen hoofdschakelaar | Vervangen |
| Oude schroefstoppen of geen aardlekschakelaars op alle groepen | Vervangen |
| Je gaat van 1-fase naar 3-fase | Vaak vervangen, plus een aanvraag bij de netbeheerder |
| Er moet veel bij (laadpaal, batterij, airco én inductie) | Afwegen: een nieuwe, grotere kast kan overzichtelijker zijn |
| Geen ruimte in de meterkast voor een extra kast | Vervangen door een kast die alles in één behuizing kwijt kan |
Wat een nieuwe groepenkast ongeveer kost en waar je op let bij een offerte, lees je in groepenkast vervangen: wat kost het.
Wat doet de netbeheerder wel en niet?
Hier gaat het vaak mis met verwachtingen. Je meterkast bestaat uit twee delen met elk een eigen eigenaar.
Van de netbeheerder: de aansluiting, de hoofdzekering en de elektriciteitsmeter. Die zijn verzegeld.
Van jou: volgens Enexis begint de binnenhuisinstallatie bij de meter. Daaronder vallen de groepenkast, de hoofdschakelaar, de aardlekschakelaars en alle kabels het huis in. Die zijn jouw eigendom, en aanpassingen daaraan regel en betaal je zelf, via een erkend installateur.
De netbeheerder plaatst dus geen uitbreidingskast en vervangt je groepenkast niet. Wat de netbeheerder wel doet:
- je aansluiting verzwaren, bijvoorbeeld van 1-fase naar 3-fase. Dat vraag je zelf aan; zie 3-fase aansluiting aanvragen;
- de meter beheren en vervangen.
Enexis wijst er wel op dat een hoofdschakelaar verplicht is. Heb je er geen, dan moet je die eerst laten plaatsen voordat de netbeheerder je aansluiting verzwaart.
Zegelrecht: wie mag de verzegeling openen?
Om veilig aan je groepenkast te werken, moet de installateur soms de hoofdzekering tijdelijk weghalen. Die zit achter een zegel van de netbeheerder. Dat zegel mag niet zomaar worden verbroken.
Volgens Liander mag dat alleen een erkend installateur met zegelrecht. Die mag dan onder meer:
- de verzegelde aansluiting openen en opnieuw verzegelen;
- een zekering verwijderen om spanningsloos te werken;
- de bedrading tussen meter en groepenkast vervangen.
Het zegelrecht geldt voor aansluitingen tot en met 3 x 80 ampère. Een installateur met de juiste InstallQ-erkenning krijgt het landelijk, namens alle netbeheerders samen. Na het werk moet de installateur alles weer verzegelen.
Vraag dus vooraf of je installateur zegelrecht heeft. Zo niet, dan moet de netbeheerder erbij komen.
Wat check je voordat je een uitbreidingskast laat plaatsen?
Een korte lijst om met je installateur door te nemen:
- Heeft de bestaande kast een hoofdschakelaar en aardlekbeveiliging op alle groepen?
- Wat komt er de komende jaren bij? Batterij, airco, laadpaal, warmtepomp, inductie.
- Is je aansluiting zwaar genoeg? Een extra kast geeft geen extra vermogen.
- Is er fysiek ruimte in of naast de meterkast?
- Heeft de installateur zegelrecht?
- Krijg je een meetrapport en bijgewerkt groepenschema na afloop?
Maak gerust alvast een foto van je open meterkast. Daarop ziet een installateur vaak al of een uitbreidingskast kan, of dat vervangen verstandiger is.
Hoe Voltwijk helpt
Voltwijk past meterkasten aan volgens NEN 1010, met eigen monteurs, vanaf € 649. Plaatsen we een thuisbatterij, airco of laadpaal, dan kijken we meteen of je meterkast meekan en nemen we die mee in de offerte. Bekijk de meterkast, vraag een offerte aan of plan een gratis adviesgesprek.
