Een warmtepomp is zuinig omdat hij met lage temperaturen werkt. Voor de verwarming is dat ideaal. Maar voor je douchewater ligt het iets ingewikkelder. Warm water dat te lang lauw blijft, kan een broedplaats zijn voor legionella. Hoe zorg je dat je warme water veilig is, zonder dat je warmtepomp onnodig veel stroom gebruikt?
Wat is legionella?
Legionella is een bacterie die van nature in water voorkomt. In lauw water kan hij zich vermenigvuldigen. Je wordt er niet ziek van door water te drinken, maar wel door kleine druppeltjes in te ademen, bijvoorbeeld onder de douche. Bij sommige mensen kan dat een longontsteking veroorzaken.
Volgens het RIVM is de kans dat je thuis ziek wordt door legionella erg klein. Toch is het verstandig om je warmwatersysteem zo in te stellen dat de bacterie weinig kans krijgt.
Welke temperatuur adviseert het RIVM?
Het RIVM adviseert om een boiler of combiketel op minimaal 60 °C te zetten. Boven die temperatuur overleeft legionella slecht. Voor toestellen zonder voorraadvat, zoals een combiketel of geiser, noemt het RIVM minimaal 55 °C aan de kraan.
Het gaat dus vooral om water dat in een vat staat. En daar zit precies de uitdaging bij een warmtepomp.
Waarom is dit een aandachtspunt bij een warmtepomp?
Een volledig elektrische warmtepomp maakt warm tapwater meestal in een boilervat. Hoe heter dat water moet worden, hoe minder zuinig de warmtepomp werkt. Water van 60 °C kost relatief veel meer stroom dan water van 50 °C. Meer daarover lees je in warmtepomp stroomverbruik per jaar.
Daarom worden veel warmtepompen zo ingesteld dat ze het tapwater normaal op een wat lagere temperatuur houden, bijvoorbeeld 50 à 55 °C. Om legionella te voorkomen, verwarmen ze het vat dan periodiek extra, tot minimaal 60 °C. Dat heet thermische desinfectie, of in de app vaak het legionellaprogramma.
Hoe werkt een legionellaprogramma?
Grofweg zo:
- De warmtepomp houdt het tapwater dagelijks op de ingestelde temperatuur.
- Op een vast moment, bijvoorbeeld één keer per week 's nachts, wordt het hele vat verwarmd tot minimaal 60 °C.
- Het water blijft een tijd op die temperatuur. Gangbaar is bijvoorbeeld 60 °C gedurende ongeveer 20 minuten, of korter bij een hogere temperatuur.
- Daarna gaat de warmtepomp terug naar de normale stand.
Omdat een warmtepomp moeite heeft om zelf hoge temperaturen te halen, gebruikt hij voor het laatste stukje vaak een elektrisch element in het vat. Dat kost per keer wat extra stroom, maar één keer per week is het een beperkte post.
Een aandachtspunt dat installateurs noemen: het moet het hele vat zijn dat de temperatuur haalt, niet alleen de bovenkant. Daarom is het belangrijk dat het programma goed is ingesteld.
Hoe zit het bij een hybride warmtepomp?
Bij een hybride warmtepomp maakt meestal de cv-ketel het warme tapwater, net als vroeger. De warmtepomp doet dan alleen de verwarming. Een combiketel verwarmt het water direct als je de kraan opendraait, zonder voorraadvat. Daarvoor noemt het RIVM minimaal 55 °C aan de kraan. Wat het verschil tussen hybride en volledig elektrisch nog meer betekent, lees je in hybride of volledige warmtepomp.
Wat kun je zelf doen?
- Controleer of het legionellaprogramma aanstaat. Kijk in de app of het menu van je warmtepomp, of vraag je installateur. Zet het niet uit om stroom te besparen.
- Zet het tapwater niet lager dan je installateur adviseert.
- Gebruik warm en koud water regelmatig, ook op kranen die je weinig gebruikt, zoals een logeerbadkamer.
- Ga je langer dan een week weg? Het RIVM adviseert om de boiler dan aan te laten staan op minimaal 60 °C, of hem leeg te laten lopen en na thuiskomst opnieuw te vullen en op te warmen.
- Wees voorzichtig met een eco-stand als je weinig warm water gebruikt. Volgens het RIVM duurt het in een eco-stand langer voordat de hoogste watertemperatuur wordt bereikt.
Kan het legionellaprogramma op zonnestroom draaien?
Vaak wel. Het legionellaprogramma hoeft niet 's nachts te draaien. Heb je zonnepanelen, dan kun je het moment soms verplaatsen naar het midden van de dag, zodat het extra opwarmen grotendeels op je eigen zonnestroom gebeurt. Zeker na 2027, als salderen stopt, is dat interessant. Hoe dat werkt, lees je in boiler opwarmen met zonnestroom.
Overweeg je een aparte boiler voor warm water, bijvoorbeeld naast een warmtepomp voor verwarming? Lees dan warmtepompboiler of elektrische boiler.
Hoe Voltwijk helpt
Twijfel je of je warmtepomp goed is ingesteld voor warm water, of overweeg je er een? Onze eigen monteurs kijken naar je warmwaterbehoefte en adviseren welke oplossing past. Meer informatie vind je op de pagina over de warmtepomp, of plan een gratis adviesgesprek.
