Een warmtepomp is het zuinigst als hij je huis verwarmt met water dat zo koel mogelijk is. Hoe warm dat water wordt, regel je niet met de thermostaat, maar met de stooklijn. Toch laten veel mensen die instelling staan zoals hij bij de installatie is gezet. Zonde, want een goed ingestelde stooklijn scheelt stroom, zonder dat je het kouder krijgt.
In dit artikel lees je wat een stooklijn is, hoe je hem leest en hoe je hem stap voor stap goed instelt.
Wat is een stooklijn?
De stooklijn (ook wel stookcurve of weersafhankelijke regeling) koppelt twee temperaturen aan elkaar:
- de buitentemperatuur, gemeten met een voeler buiten;
- de aanvoertemperatuur: hoe warm het water is dat naar je vloerverwarming of radiatoren gaat.
Het idee is eenvoudig. Als het buiten koud is, verliest je huis meer warmte en moet het verwarmingswater warmer zijn. Als het buiten zacht is, kan het water koeler. De stooklijn regelt dat automatisch.
Waarom maakt de stooklijn zoveel uit?
Een warmtepomp werkt zuiniger naarmate het verschil tussen de buitenlucht en het verwarmingswater kleiner is. Elke graad lagere aanvoertemperatuur levert rendement op. Als vuistregel wordt vaak ongeveer 2 procent per graad genoemd.
Staat je stooklijn hoger dan nodig, dan stookt de warmtepomp water dat warmer is dan je huis vraagt. Dat kost stroom, zonder dat je daar iets van merkt aan je comfort. Meer over het rendement lees je in COP en SCOP uitgelegd.
Hoe lees je een stooklijn?
Een stooklijn wordt meestal ingesteld met twee punten, of met een helling en een startpunt. De namen verschillen per merk, maar het principe is hetzelfde:
| Begrip | Wat het betekent |
|---|---|
| Voetpunt | de aanvoertemperatuur bij zacht weer (de onderkant van de lijn) |
| Eindpunt | de aanvoertemperatuur bij een koude buitentemperatuur, vaak rond -10 °C |
| Helling | hoeveel de aanvoertemperatuur stijgt per graad dat het buiten kouder wordt |
Tussen het voetpunt en het eindpunt loopt een rechte lijn. Een lagere lijn betekent koeler water en een zuinigere warmtepomp. Een steilere lijn betekent dat het water bij kou sneller warmer wordt.
Een voorbeeld, om het principe te laten zien (geen advies voor jouw huis): staat het voetpunt op 30 °C bij 15 °C buiten en het eindpunt op 45 °C bij -10 °C buiten, dan vraagt de warmtepomp bij 0 °C buiten water van ongeveer 39 °C.
Welke stooklijn past bij jouw huis?
Daar is geen standaardwaarde voor. De juiste stooklijn hangt af van:
- Je warmteafgifte. Vloerverwarming werkt met lagere temperaturen dan radiatoren. Een huis met vloerverwarming heeft dus meestal een lagere stooklijn.
- Je isolatie. Een goed geïsoleerd huis verliest minder warmte en kan met koeler water toe.
- Het formaat van je radiatoren. Grotere radiatoren of radiatoren met ventilatoren geven meer warmte af bij een lage temperatuur.
Heb je radiatoren en twijfel je of een warmtepomp goed genoeg verwarmt, lees dan warmtepomp zonder vloerverwarming.
Zo stel je de stooklijn stap voor stap in
- Noteer de huidige instelling. Maak een foto van het menu of schrijf de waarden op. Dan kun je altijd terug.
- Verlaag in kleine stappen. Zet de lijn 1 à 2 graden lager. Verander maar één ding tegelijk.
- Wacht een paar dagen. Een huis reageert traag, zeker met vloerverwarming. Beoordeel het effect pas na een paar dagen met vergelijkbaar weer.
- Herhaal zolang je huis comfortabel warm blijft.
- Gaat het net te ver? Zet de lijn dan één stap terug. Dan heb je de laagste stooklijn gevonden die bij je huis past.
Doe dit bij voorkeur in het najaar, als het weer wisselt. Dan zie je zowel het effect bij zacht weer als bij de eerste koudere dagen.
Te koud of te warm? Zo pas je het aan
Welk punt je aanpast, hangt af van wanneer het misgaat:
| Wat merk je? | Wat pas je aan? |
|---|---|
| Te koud bij zacht weer (boven ongeveer 10 °C buiten) | voetpunt iets omhoog |
| Te koud bij vorst | eindpunt iets omhoog |
| Te warm bij zacht weer | voetpunt iets omlaag |
| Te warm bij kou | eindpunt iets omlaag |
Pas ook hier steeds met kleine stappen aan, en wacht weer een paar dagen.
Stooklijn en thermostaat: wat is het verschil?
De thermostaat bepaalt welke temperatuur je in de kamer wilt. De stooklijn bepaalt hoe warm het water is waarmee de warmtepomp die temperatuur bereikt. Een te hoge stooklijn compenseren met een lage thermostaat werkt minder zuinig dan een goed ingestelde stooklijn.
Nog twee tips die daarbij horen:
- Houd de temperatuur zo constant mogelijk. Een flinke nachtverlaging laat de warmtepomp 's ochtends hard werken, vaak met hogere aanvoertemperaturen. Meer daarover lees je in warmtepomp bij vorst.
- Laat thermostaatkranen het liefst open in de ruimtes die de warmtepomp verwarmt. Dichtgedraaide radiatoren dwingen de warmtepomp tot een hogere aanvoertemperatuur.
Wanneer schakel je de installateur in?
Bij sommige warmtepompen zit de stooklijn in een installateursmenu, of kun je hem alleen deels via de app aanpassen. Kijk in de handleiding van je eigen warmtepomp wat je zelf mag instellen. Kom je er niet uit, of blijft je huis te koud terwijl de stooklijn al hoog staat, laat dan je installateur meekijken. Dan kan er iets anders spelen, zoals een te klein afgiftesysteem of een verkeerde voelerpositie.
Hoeveel stroom je warmtepomp over een jaar gebruikt, reken je uit met warmtepomp stroomverbruik per jaar.
Hoe Voltwijk helpt
Twijfel je of je warmtepomp goed is ingesteld, of overweeg je er een? Onze eigen monteurs kijken naar je huis, je radiatoren of vloerverwarming en je verbruik. Meer informatie vind je op de pagina over de warmtepomp, of plan een gratis adviesgesprek.
