Stel je voor: de stroom valt uit, maar in je bijkeuken hangt een volle thuisbatterij. Dan blijven de lichten toch gewoon branden? Veel mensen denken van wel. In de praktijk gaat het meestal niet zo.
In dit artikel leggen we uit waarom een thuisbatterij bij een storing standaard uitschakelt, wat het verschil is tussen back-up, EPS en off-grid, en wat je nodig hebt als je wel noodstroom wilt.
Werkt een thuisbatterij bij een stroomstoring?
Meestal niet, tenzij hij daar speciaal voor is ingericht. Een gewone thuisbatterij is netgekoppeld. Hij werkt samen met het stroomnet: hij laadt van je zonnepanelen of het net en levert stroom aan je huis, terwijl het net op de achtergrond aanwezig blijft.
Valt het net weg, dan schakelt de omvormer van de batterij zich binnen een fractie van een seconde uit. Ook als de batterij vol is. Je huis is dan net zo donker als dat van je buren.
Waarom schakelt een thuisbatterij uit bij een storing?
Dat is geen fout, maar een verplichte veiligheidsfunctie. Het heet ook wel anti-islanding.
Bij een storing gaan monteurs van de netbeheerder aan het net werken. Zij moeten erop kunnen rekenen dat er geen spanning op de kabels staat. Als jouw batterij of omvormer stroom terug het net op zou sturen, kan dat levensgevaarlijk zijn. Daarom moet elke omvormer die aan het net hangt, zich uitschakelen zodra het net wegvalt.
Hetzelfde geldt voor zonnepanelen. Ook die leveren bij een storing geen stroom meer, hoe fel de zon ook schijnt.
Back-up, EPS en off-grid: wat is het verschil?
Je komt bij noodstroom verschillende termen tegen. Ze lijken op elkaar, maar betekenen niet hetzelfde.
| Begrip | Wat het is | Wat het doet bij een storing |
|---|---|---|
| Netgekoppeld (standaard) | Batterij werkt samen met het net | Schakelt uit, geen stroom |
| EPS (Emergency Power Supply) | Aparte uitgang of groep op de omvormer | Levert stroom aan één of een paar vooraf gekozen groepen of stopcontacten |
| Back-up (gedeeltelijk of volledig) | Automatische schakeling die je huis loskoppelt van het net | Houdt gekozen groepen, of soms het hele huis, van stroom, binnen het vermogen van de batterij |
| Off-grid | Helemaal los van het net | Het huis draait volledig op eigen opwek en opslag; in een gewone Nederlandse woning zelden aan de orde |
Het verschil tussen EPS en back-up zit vooral in hoeveel je van stroom kunt voorzien en hoe het overschakelen gaat. Soms schakelt het systeem automatisch om, soms moet je zelf iets omzetten. Er kan ook een korte onderbreking zijn voordat de noodstroom begint.
Wat heb je nodig voor noodstroom met een thuisbatterij?
Noodstroom is geen kwestie van een knop omzetten. Je hebt in de regel nodig:
- Een batterij en omvormer die noodstroom ondersteunen. Niet elk systeem kan dat.
- Een schakeling die je huis van het net scheidt. Vaak een automatische omschakelaar of back-upbox in of bij de meterkast.
- Een aparte noodstroomgroep in de meterkast, met de apparaten die je wilt laten doorwerken.
- Een keuze wat er aan moet blijven. Denk aan verlichting, de koelkast, de router en de verwarmingspomp.
Dat betekent extra werk in de meterkast. Hoe je groepenkast is opgebouwd, lees je in groepenkast en aardlekschakelaars uitgelegd.
Hoe lang houdt een thuisbatterij het vol bij een storing?
Dat hangt af van hoeveel stroom je gebruikt en hoe vol de batterij is op het moment van de storing. Een rekenvoorbeeld met aangenomen getallen:
- Batterij: 5 kWh, op het moment van de storing voor 80% vol. Er is dan zo'n 4 kWh beschikbaar, minus wat rendementsverlies.
- Verbruik: koelkast, router, een paar lampen en de verwarmingspomp, samen gemiddeld zo'n 300 watt.
- Dan kom je grofweg op meer dan 10 uur.
Zet je er een waterkoker of inductiekookplaat bij, dan gaat het veel sneller. Bovendien bepaalt het vermogen van de batterij (kW) hoeveel je tegelijk kunt gebruiken. Een batterij van 3,6 kW kan niet alles tegelijk aan. Meer over kWh en kW lees je in hoe groot moet een thuisbatterij zijn.
Let ook op: als je batterij slim wordt ingezet met een dynamisch contract, is hij niet altijd vol. Sommige systemen laten je een deel van de capaciteit reserveren voor noodstroom. Dat deel kun je dan niet gebruiken om te besparen.
Kunnen zonnepanelen de batterij bijladen tijdens een storing?
Dat hangt af van hoe het systeem is opgebouwd. Bij sommige systemen met een back-upfunctie kunnen de zonnepanelen overdag de batterij bijladen, ook als het net weg is. Dan kun je bij een langere storing langer vooruit. Bij andere systemen werkt alleen de batterij en blijven de panelen uit.
Vraag dit dus vooraf na als noodstroom voor jou belangrijk is. Het maakt veel uit of je na een halve dag zonder zit, of dat de zon de batterij de volgende ochtend weer aanvult. Welke omvormer je hebt, speelt daarbij een rol. Zie omvormer of micro-omvormers.
Waarom zit noodstroom niet standaard in een thuisbatterij?
Er zijn een paar goede redenen:
- Stroomstoringen zijn in Nederland zeldzaam en meestal kort. Voor veel huishoudens weegt de extra investering daar niet tegenop.
- Het vraagt extra hardware en werk in de meterkast. Dat maakt de installatie duurder.
- Het beperkt soms de besparing, omdat je capaciteit moet reserveren.
- Niet iedereen heeft het nodig. Voor wie thuis werkt, medische apparatuur gebruikt of in een gebied woont waar vaker storingen zijn, kan het wel waardevol zijn.
Een thuisbatterij kopen alleen voor noodstroom is daarom meestal niet de beste reden. Het doel blijft vooral: meer eigen zonnestroom gebruiken en slim omgaan met prijzen. Wat een batterij verder doet, lees je in wat doet een thuisbatterij.
Alternatieven voor noodstroom
Wil je vooral voorbereid zijn op een storing, dan zijn er ook eenvoudigere oplossingen dan een volledig back-upsysteem:
- Een draagbare powerstation met stopcontacten, voor bijvoorbeeld je router, telefoon en een lamp. Die staat los van je huisinstallatie.
- Een UPS voor je computer of router, zodat die bij een korte onderbreking blijven werken.
- Een zaklamp, powerbank en batterijradio. Niet spannend, maar bij een korte storing vaak genoeg.
Sluit nooit zelf een aggregaat of powerstation aan op je groepenkast zonder de juiste scheiding. Dan kan er alsnog spanning op het net komen. Dat is gevaarlijk en mag niet.
Hoe Voltwijk kan helpen
Bij de thuisbatterij van Voltwijk (10 of 16 kWh, vanaf € 4.950 excl. btw, inclusief installatie) is noodstroom optioneel en dus niet standaard. Wil je het wel, dan bespreken onze eigen monteurs vooraf wat er in jouw meterkast nodig is en welke groepen je aan wilt houden. Bekijk de thuisbatterij of de meterkast.
