Het klassieke advies was altijd: zonnepanelen horen op het zuiden. Dat klopt nog steeds als je kijkt naar hoeveel kWh een paneel per jaar opwekt. Maar het is niet meer het hele verhaal.
Met het einde van de salderingsregeling op 1 januari 2027 wordt een andere vraag belangrijk: wanneer wek je stroom op, en gebruik je die dan zelf? In dit artikel vergelijken we oost-west met zuid, eerlijk en met indicatieve getallen.
Opbrengst zonnepanelen oost-west vs zuid
In Nederland staat de zon rond het middaguur in het zuiden. Panelen op het zuiden vangen dan het meeste licht. Op jaarbasis levert een zuiddak daarom per paneel de hoogste opbrengst.
Panelen op het oosten of westen leveren per paneel minder. Hoeveel minder, hangt af van de hellingshoek, schaduw en de exacte richting. Als indicatie:
| Oriëntatie | Opbrengst per paneel t.o.v. zuid (indicatief) |
|---|---|
| Zuid | 100% |
| Zuidoost of zuidwest | ongeveer 95% |
| Oost-west (verdeeld over beide kanten) | ongeveer 80 tot 90% |
| Alleen oost of alleen west | ongeveer 80 tot 85% |
Een vlakkere hellingshoek maakt het verschil kleiner. Op een plat dak met panelen onder een lage hoek ligt oost-west vaak dichter bij zuid dan op een steil schuin dak.
Een goed zuiddak levert in Nederland ongeveer 0,85 tot 0,9 kWh per wattpiek per jaar op. Bij oost-west kom je dus wat lager uit. Hoeveel panelen je nodig hebt, lees je in hoeveel zonnepanelen heb je nodig.
Spreiding over de dag: zuid is een piek, oost-west een heuvel
Het grote verschil zit niet alleen in het totaal, maar in het moment.
- Zuid geeft een hoge piek rond het middaguur. 's Ochtends vroeg en aan het eind van de middag levert het minder.
- Oost begint vroeg in de ochtend en zakt in de middag weg.
- West komt later op gang en levert juist in de late middag en vroege avond.
Samen geven oost en west een bredere, vlakkere curve. Minder hoge piek, maar langer stroom.
Waarom dat uitmaakt? Veel huishoudens zijn 's ochtends en aan het eind van de middag actief: ontbijt, douchen, koken. Rond het middaguur is het huis vaak leeg. Een zuiddak wekt dus veel op als je weinig verbruikt.
Zelfverbruik na het einde van salderen
Tot en met 2026 maakt het weinig uit wanneer je stroom opwekt. Dankzij salderen streep je teruggeleverde stroom weg tegen je verbruik.
Vanaf 1 januari 2027 stopt dat. Dan geldt:
- Stroom die je zelf gebruikt, bespaart je het volledige tarief inclusief energiebelasting.
- Stroom die je teruglevert, levert alleen een terugleververgoeding op. Tot en met 2030 is die minimaal 50% van het kale leveringstarief. Daarnaast rekenen veel leveranciers terugleverkosten.
Een zelf gebruikte kWh is daardoor veel meer waard dan een teruggeleverde kWh. Een oost-westdak dat iets minder opwekt, maar meer op momenten dat je het zelf gebruikt, kan financieel dicht bij een zuiddak uitkomen. Soms zelfs erboven, afhankelijk van je verbruikspatroon.
Meer over de gevolgen van het einde van salderen lees je in zonnepanelen zonder salderen: batterij of teruglevering. Over de kosten van teruglevering lees je meer in terugleverkosten uitgelegd.
Wanneer is oost-west slimmer?
Oost-west is een goede of zelfs betere keuze als:
- Je dak nu eenmaal oost-west ligt. Dat is voor veel rijtjeshuizen het geval. Panelen op oost en west zijn dan ruim de moeite waard.
- Je een plat dak hebt. Op een plat dak passen in een oost-westopstelling meestal meer panelen op hetzelfde oppervlak, omdat ze minder schaduw op elkaar werpen. Zie zonnepanelen op een plat dak.
- Je 's ochtends en eind van de middag veel verbruikt, bijvoorbeeld als je vroeg opstaat en vroeg thuis bent.
- Je een warmtepomp, boiler of elektrische auto hebt die je op verschillende momenten van de dag laat draaien.
- Je netaansluiting of omvormer een piek niet goed aankan. Een vlakkere curve belast je omvormer en het net minder.
Zuid blijft een sterke keuze als:
- je dak mooi op het zuiden ligt en er geen andere kant is;
- je overdag vaak thuis bent en rond het middaguur veel verbruikt;
- je een thuisbatterij hebt of neemt die de middagpiek opvangt;
- je vooral kijkt naar zoveel mogelijk kWh per paneel.
Rekenvoorbeeld: zuid tegenover oost-west
Een vereenvoudigd rekenvoorbeeld met aangenomen getallen. Het laat zien hoe je redeneert, niet wat jij precies bespaart.
Stel: 12 panelen van 440 Wp, samen 5.280 Wp.
- Zuid: aanname 0,9 kWh per Wp, dus ongeveer 4.750 kWh per jaar. Aanname: je gebruikt daarvan 30% direct zelf. Dat is ongeveer 1.425 kWh zelfverbruik en 3.325 kWh teruglevering.
- Oost-west: aanname 0,8 kWh per Wp, dus ongeveer 4.225 kWh per jaar. Aanname: door de spreiding gebruik je 38% direct zelf. Dat is ongeveer 1.605 kWh zelfverbruik en 2.620 kWh teruglevering.
In dit voorbeeld wekt oost-west ruim 500 kWh minder op, maar gebruik je er zo'n 180 kWh meer van zelf. En je levert ongeveer 700 kWh minder terug, dus je betaalt ook minder terugleverkosten.
Welke optie financieel wint, hangt af van je tarief, je terugleververgoeding en je terugleverkosten. Het verschil is in elk geval een stuk kleiner dan de opbrengst alleen doet denken.
Wil je dit voor je eigen huis inschatten? Kijk dan in de app van je energieleverancier naar je verbruik per uur op een paar gewone dagen. Ben je vooral 's ochtends en vanaf de late middag actief, dan past oost-west goed bij je. Draait er overdag veel, bijvoorbeeld omdat je thuiswerkt, dan haal je ook uit een zuiddak veel direct verbruik.
Oost-west en een thuisbatterij
Een thuisbatterij en oost-west vullen elkaar aan. Oost-west verdeelt de opbrengst over de dag, de batterij schuift het overschot door naar de avond. Met oost-west heb je vaak een kleiner overschot per keer. Dan kan een bescheiden batterij al een groot deel opvangen.
Bij een zuiddak is de middagpiek groter. Een batterij haalt dan meer overschot weg, maar raakt soms sneller vol. Hoe je de juiste maat bepaalt, lees je in hoe groot moet een thuisbatterij zijn.
Zuid, oost en west combineren
Heb je een dak met meerdere richtingen, dan kun je panelen verdelen. Let dan op de omvormer. Panelen in verschillende richtingen wekken op verschillende momenten op. Een omvormer met meerdere ingangen of micro-omvormers kan daarmee goed omgaan. Lees meer in omvormer of micro-omvormers.
Hoe Voltwijk helpt
Onze eigen monteurs kijken naar de ligging van je dak, schaduw en je verbruik, en adviseren eerlijk welke indeling het meest oplevert. Voltwijk plaatst zonnepanelen van 440 Wp full-black, vanaf € 3.999 voor 12 panelen. Bekijk de zonnepanelen-pagina of plan een gratis adviesgesprek.
